Gdy po nagrzaniu zasobnika z zaworu bezpieczeństwa zaczyna kapać woda, problem często leży w źle ustawionym naczyniu przeponowym. Najważniejsze pytanie brzmi, jakie ciśnienie w naczyniu przeponowym cwu ustawić, aby instalacja działała stabilnie. Wyjaśniam, od czego zależy ta wartość, jak ją zmierzyć i jakie błędy najczęściej skracają życie membrany.
Najważniejsza zasada zależy od ciśnienia w instalacji
- Ciśnienie wstępne ustawia się zwykle o 0,2-0,3 bar niżej niż ciśnienie za reduktorem.
- Przy reduktorze ustawionym na 3 bar najczęściej sprawdza się wartość około 2,7-2,8 bar.
- Pomiar wykonuje się po odcięciu i rozładowaniu strony wodnej naczynia.
- Nie istnieje jedna uniwersalna nastawa. Trzeba uwzględnić instrukcję producenta, zawór bezpieczeństwa i układ instalacji.
- Woda wydostająca się z wentyla oznacza zwykle uszkodzoną membranę, a nie brak powietrza.
Jakie ciśnienie ustawić w naczyniu CWU
W typowej instalacji domowej z zasobnikiem ciepłej wody użytkowej ciśnienie wstępne naczynia powinno być ustawione około 0,2-0,3 bar poniżej ciśnienia zimnej wody po stronie instalacji. Nie chodzi przy tym o odczyt na manometrze przed reduktorem, lecz o wartość w miejscu, w którym pracuje naczynie.
Jeżeli reduktor ciśnienia jest ustawiony na 3 bar, rozsądnym punktem wyjścia będzie 2,7-2,8 bar. Dla nastawy reduktora 4 bar będzie to zwykle około 3,7-3,8 bar. Ostateczna wartość nie może jednak przekraczać parametrów podanych na tabliczce znamionowej.
| Ciśnienie za reduktorem | Przykładowe ciśnienie wstępne naczynia |
|---|---|
| 2,5 bar | około 2,2-2,3 bar |
| 3,0 bar | około 2,7-2,8 bar |
| 3,5 bar | około 3,2-3,3 bar |
| 4,0 bar | około 3,7-3,8 bar |
To wartości praktyczne, a nie sztywna reguła dla każdego modelu. Niektóre naczynia do CWU są fabrycznie napełnione do 2,0, 2,5, 3,0 albo 3,5 bar. W praktyce często widzę błąd polegający na pozostawieniu nastawy fabrycznej bez sprawdzenia, czy pasuje ona do reduktora zamontowanego w domu.
Dlaczego naczynie przeponowe jest potrzebne przy bojlerze
Woda zwiększa swoją objętość podczas podgrzewania. Jeżeli zasobnik jest oddzielony od instalacji wodociągowej zaworem zwrotnym, podgrzana woda nie ma gdzie się cofnąć. Wtedy wzrost objętości przejmuje naczynie przeponowe, którego membrana oddziela wodę od poduszki powietrznej lub azotowej.
Bez sprawnego naczynia ciśnienie w zamkniętym odcinku rośnie przy każdym cyklu grzania. Skutkiem może być kapanie z zaworu bezpieczeństwa, skoki wskazań manometru, hałas w rurach, a w dłuższej perspektywie także szybsze zużycie armatury.
Samo naczynie nie obniża stale ciśnienia w całym domu. Ono przede wszystkim amortyzuje przyrost ciśnienia powstający podczas podgrzewania. Jeżeli ciśnienie z sieci jest zbyt wysokie albo zmienne, potrzebny jest również reduktor ciśnienia.
Jak prawidłowo sprawdzić i ustawić ciśnienie
Pomiar wykonany przy pełnym ciśnieniu wody często wprowadza w błąd. Wskazanie manometru podłączonego do wentyla pokazuje wtedy wypadkową pracy wody i gazu, a nie rzeczywiste ciśnienie wstępne. Dlatego stronę wodną trzeba wcześniej rozładować.
- Wyłącz podgrzewanie i poczekaj, aż woda ostygnie.
- Zamknij dopływ zimnej wody do zasobnika lub odetnij naczynie, jeśli instalacja ma zawór serwisowy.
- Otwórz kran z ciepłą wodą, aby zredukować ciśnienie po stronie wodnej do zera.
- Zmierz ciśnienie na wentylu naczynia manometrem o dobrej dokładności.
- W razie potrzeby dopompuj suche powietrze albo azot do wartości dobranej względem reduktora.
- Zamknij kran, otwórz dopływ wody i sprawdź szczelność połączeń.
Do małego naczynia wystarczy pompka z manometrem. Kompresor bez reduktora jest złym pomysłem, bo może w kilka sekund podać zbyt wysokie ciśnienie. Po regulacji dobrze jest zapisać nastawę na etykiecie serwisowej i sprawdzić ją ponownie po pierwszych cyklach grzania.
W instalacji z reduktorem ciśnienie zimnej wody powinno być wyższe od ciśnienia wstępnego o około 0,2-0,3 bar. Dzięki temu do naczynia może wejść niewielka ilość wody, a membrana nie pozostaje stale całkowicie rozprężona.
Co oznaczają kapanie z zaworu i skoki ciśnienia
Jednorazowe zadziałanie zaworu bezpieczeństwa przy nagrzewaniu wody może wskazywać na brak kompensacji rozszerzalności. Jeżeli zawór kapie przy każdym cyklu, najpierw sprawdziłbym ciśnienie wstępne naczynia, a dopiero później wymieniał sam zawór.
- Ciśnienie jest za niskie - membrana może pracować w niekorzystnym zakresie, a naczynie szybko wypełnia się wodą.
- Ciśnienie jest za wysokie - naczynie przyjmuje zbyt mało wody i słabo kompensuje rozszerzanie.
- Brak reduktora - ciśnienie z wodociągu może zmieniać się w ciągu dnia, więc ustawienie naczynia na stałe traci sens.
- Naczynie jest za małe - prawidłowa nastawa nie wystarczy, jeśli jego pojemność nie odpowiada objętości zasobnika i instalacji.
- Z wentyla wypływa woda - membrana jest najpewniej uszkodzona i naczynie kwalifikuje się do wymiany.
Warto rozróżnić kapanie tylko podczas grzania od stałego wycieku. Ten drugi przypadek może oznaczać również zabrudzony lub zużyty zawór bezpieczeństwa, zbyt wysokie ciśnienie zasilania albo niedrożny przewód między naczyniem a zasobnikiem.
Jak dobrać naczynie i gdzie je zamontować
Naczynie do CWU musi mieć membranę dopuszczoną do kontaktu z wodą użytkową. Czerwone naczynie przeznaczone do instalacji centralnego ogrzewania nie jest automatycznie odpowiednie do wody pitnej. Liczy się także pojemność, maksymalne ciśnienie robocze i temperatura pracy.
W typowym układzie naczynie montuje się na przewodzie zimnej wody, po stronie zasobnika i za zaworem zwrotnym. Dokładne miejsce zależy od schematu, ale chodzi o to, aby naczynie było połączone z tym odcinkiem instalacji, w którym zatrzymuje się rozszerzająca woda.
Dobór pojemności zależy między innymi od pojemności bojlera, temperatury podgrzewania, ciśnienia początkowego i nastawy zaworu bezpieczeństwa. Przy małym zasobniku często stosuje się naczynia kilku- lub kilkunastolitrowe, ale sam litraż nie powinien być dobierany wyłącznie na podstawie popularnej tabeli ze sklepu.
Jeżeli instalacja ma reduktor ustawiony na 3 bar, zawór bezpieczeństwa 6 bar i zasobnik o dużej pojemności, trzeba sprawdzić, czy naczynie zachowuje wystarczający zapas pracy. Ciśnienie maksymalne naczynia musi być co najmniej równe maksymalnemu ciśnieniu instalacji, a zawór bezpieczeństwa pozostaje obowiązkowym zabezpieczeniem.
Co sprawdzić przed ponownym uruchomieniem bojlera
Po regulacji nie ograniczam się do samego wskazania manometru. Sprawdzam, czy naczynie jest właściwie podłączone, czy zawór serwisowy jest otwarty, czy zawór zwrotny działa i czy przewód odprowadzający z zaworu bezpieczeństwa nie został zablokowany.
- Sprawdź oznaczenie CWU lub wody pitnej na naczyniu.
- Porównaj nastawę z instrukcją konkretnego modelu.
- Zmierz ciśnienie po stronie gazowej przy rozładowanej stronie wodnej.
- Upewnij się, że reduktor i zawór bezpieczeństwa są dobrane do instalacji.
- Obserwuj układ podczas pełnego cyklu nagrzewania.
Jeśli po prawidłowym ustawieniu ciśnienia zawór nadal wyrzuca wodę, nie pompowałbym naczynia w nieskończoność. Przyczyną może być pęknięta membrana, zbyt mała pojemność zbiornika, uszkodzony zawór zwrotny albo zbyt wysokie ciśnienie przed reduktorem. W takiej sytuacji potrzebna jest kontrola całego układu, nie tylko jednego elementu.
Jedna nastawa nie zastąpi sprawnej całej instalacji
W domowej instalacji CWU najczęściej zacząłbym od ustawienia naczynia na 0,2-0,3 bar mniej niż ciśnienie za reduktorem. Dla popularnej nastawy 3 bar będzie to około 2,7-2,8 bar, ale zawsze sprawdziłbym jeszcze tabliczkę znamionową i instrukcję producenta.
Największą różnicę robi nie sama liczba na manometrze, lecz poprawny pomiar, właściwe miejsce montażu i dobranie pojemności naczynia do zasobnika. Jeżeli z wentyla uchodzi woda albo ciśnienie szybko spada, regulacja nie rozwiąże problemu i bezpieczniej będzie wymienić naczynie lub zlecić ocenę instalacji fachowcowi.
